Miodownik przyda się na święta, imieniny albo niedzielny obiad u rodziny, czyli wszędzie tam, gdzie ciasto trzeba przygotować dzień wcześniej, a w dniu imprezy tylko wyjąć je z lodówki. Sama praca zajmuje około 1,5 godziny, resztę robi lodówka. Blaty są cienkie i szybko się pieką, a krem budyniowo-maślany z masą krówkową nie wymaga żadnych cukierniczych umiejętności. Po dobie przegryzania miodownik robi się miękki, wilgotny i pachnie piernikiem.
Składniki na miodownik (blacha ok. 24 × 34 cm, ok. 20 kawałków)
- Blaty: 500 g mąki pszennej (typ 450 lub 500), plus ok. 50 g do podsypywania
- 150 g miodu wielokwiatowego lub nektarowego
- 150 g cukru
- 100 g masła
- 3 jajka
- 2 płaskie łyżeczki sody oczyszczonej
- 1 łyżka przyprawy do piernika
- Krem: 500 ml mleka
- 2 budynie śmietankowe bez cukru (po ok. 40 g)
- 3 łyżki cukru
- 250 g masła w temperaturze pokojowej
- 200 g masy krówkowej (gotowej, z puszki)
- 100 g orzechów włoskich, grubo posiekanych
Do blatów najlepiej nadaje się płynny, dość aromatyczny miód. Gęsty, kremowany też zadziała, tylko dłużej się rozpuszcza. Masło do kremu musi być naprawdę miękkie, ale nie roztopione. Wyjęte z lodówki godzinę wcześniej będzie w sam raz.
Jak zrobić miodownik krok po kroku
- W garnku o grubym dnie połączyć miód, cukier i masło. Podgrzewać na małym ogniu, mieszając, aż wszystko się rozpuści i masa zrobi się gładka. Nie doprowadzać do wrzenia, wystarczy około 3-4 minut.
- Zdjąć z ognia, wsypać sodę i energicznie wymieszać. Masa gwałtownie się spieni i jasno zabarwi. Tak ma być, soda reaguje z kwasami zawartymi w miodzie. Odstawić na 10-15 minut, aż będzie letnia.
- Do przestudzonej masy wbić jajka i dokładnie wymieszać trzepaczką. Gorąca masa mogłaby je ściąć, dlatego nie wolno się spieszyć z tym krokiem.
- Mąkę wymieszać z przyprawą do piernika, dodać do masy i zagnieść ciasto. Z początku będzie bardzo lepkie i klejące, ale po minucie zagniatania zrobi się bardziej zwarte. Jeśli wciąż mocno przykleja się do rąk, podsypać maksymalnie kilka łyżek mąki. Za dużo mąki da twarde blaty.
- Piekarnik nagrzać do 180°C (góra-dół). Ciasto podzielić na 5 równych części, po ok. 170 g każda. Najwygodniej zważyć je na wadze.
- Każdą porcję rozwałkować na papierze do pieczenia na prostokąt około 24 × 34 cm i grubości 2-3 mm. Ciasto jest elastyczne i nie pęka, ale lepi się do wałka, więc przydaje się odrobina mąki albo druga warstwa papieru na wierzchu.
- Blat razem z papierem przełożyć na blachę i piec 5-7 minut, aż się zrumieni i lekko podniesie. Dwa blaty można piec jednocześnie na różnych poziomach, ale w połowie czasu warto je zamienić miejscami.
- Gorący blat od razu przyciąć nożem do równego prostokąta, bo po wystygnięciu robi się kruchy i łamliwy. Obcięte brzegi zmiksować lub pokruszyć i odłożyć do posypania wierzchu.
Blaty z pieca są twarde i chrupiące, ale to nie jest błąd. Zmiękną dopiero po przegryzieniu z kremem, w ciągu doby wchłoną wilgoć i staną się miękkie jak biszkopt.
Teraz krem. Z 500 ml mleka odlać pół szklanki, rozmieszać w nim budynie. Resztę mleka zagotować z cukrem, wlać rozrobiony budyń i gotować, ciągle mieszając, 1-2 minuty, aż zgęstnieje. Budyń przełożyć do miski, przykryć folią spożywczą dotykającą powierzchni (żeby nie powstał kożuch) i zostawić do całkowitego wystygnięcia.
- Miękkie masło ubijać mikserem 3-4 minuty, aż mocno zbieleje. Następnie dodawać po łyżce zimny budyń, cały czas ucierając. Ważne, żeby budyń i masło miały zbliżoną temperaturę, bo inaczej krem się zważy.
- Do kremu dodać masę krówkową i krótko zmiksować. Część kremu (ok. 1/5) odłożyć na wierzch. Do reszty dodać orzechy i wymieszać łyżką.
- Pierwszy blat położyć na paterze albo w formie wyłożonej papierem. Posmarować kremem z orzechami i przykryć kolejnym blatem. Tak powtarzać do ostatniego blatu, który zostaje czysty. Wierzch posmarować odłożonym kremem i posypać okruchami z przyciętych brzegów.
- Całość przykryć, lekko obciążyć deską i wstawić do lodówki na minimum 24 godziny, a najlepiej na 48.
Wartości odżywcze miodownika
Jeden kawałek (ok. 1/20 blachy, czyli około 100 g) to w przybliżeniu 380 kcal, 20 g tłuszczu, 44 g węglowodanów i 6 g białka. To porcja na ciężki deser, więc przy większym przyjęciu spokojnie można kroić mniejsze kawałki. Dużo kalorii pochodzi z masła w kremie, ale to ono odpowiada za gładką, zwartą konsystencję.
Warianty kremu i dodatków
Krem z kaszy manny
To starsza, bardziej domowa wersja. Zamiast budyniu ugotować 500 ml mleka z 5 łyżkami kaszy manny, na gęsto, tak jak kaszkę dla dziecka. Ostudzić całkowicie i dodawać po łyżce do utartego masła (250 g) z 3 łyżkami cukru pudru. Krem jest lżejszy i mniej słodki niż budyniowy, więc dobrze komponuje się z masą krówkową lub konfiturą.
Miodownik ze śliwkami
Jeśli krem wydaje się zbyt słodki, między co drugim blatem warto rozsmarować cienką warstwę powideł śliwkowych (ok. 150 g na całe ciasto). Kwaśność śliwek równoważy miód i masę krówkową. Trzeba tylko pamiętać, żeby powidła były gęste, bo rzadkie przesiąkną przez blaty i ciasto wyjdzie mokre.
Orzechy włoskie można zastąpić prażonymi płatkami migdałowymi albo pominąć, jeśli ktoś ich nie lubi. Samo ciasto bez nich również dobrze wychodzi.
Przechowywanie i krojenie
W lodówce, pod przykryciem, miodownik wytrzymuje 5-6 dni i nadal jest dobry, a trzeciego dnia ma najlepszą konsystencję. Można go też zamrozić w porcjach, na około 2 miesiące. Rozmrażać wolno, w lodówce przez noc.
Do krojenia najlepiej użyć długiego, cienkiego noża zanurzonego w gorącej wodzie i wytartego do sucha. Ciasto jest gęste i wilgotne, a ciepły nóż daje równe kawałki z wyraźnymi warstwami.
Przed podaniem miodownik warto wyjąć z lodówki na 15-20 minut. Krem masłowy zbyt zimny jest twardy, a po chwili w temperaturze pokojowej robi się kremowy i znacznie lepiej pachnie miodem i korzennymi przyprawami.
