Barszcz czerwony z ziemniakami to zupa, która wychodzi słodko-kwaśna, rubinowa i bardziej sycąca niż klasyczny barszcz do uszek. Ziemniaki zagęszczają ją lekko, więc na obiad wystarczy sama, bez dodatków. Całość zajmuje ok. 1,5 godziny, z czego aktywnej pracy jest może 25 minut. Reszta to spokojne pyrkanie wywaru. Przepis jest na około 3 litry zupy, czyli 6 porcji.
Składniki na barszcz czerwony z ziemniakami
Wywar na żeberkach daje pełniejszy smak, ale równie dobrze sprawdzi się wersja czysto warzywna. Wtedy żeberka wystarczy pominąć i dodać odrobinę więcej selera.
- 400 g żeberek wieprzowych lub kawałek wołowiny z kością (opcjonalnie)
- 2,5 l zimnej wody
- 600 g buraków (ok. 4 średnie)
- 500 g ziemniaków (najlepiej typ B, np. Irga, Vineta)
- 1 duża marchewka
- 1 pietruszka
- kawałek selera (ok. 100 g)
- 1 cebula, opalona nad palnikiem lub na suchej patelni
- 3 ząbki czosnku
- 3 liście laurowe
- 4 kulki ziela angielskiego
- 5 ziaren pieprzu
- sok z 1 cytryny (ok. 3 łyżki) lub 2 łyżki octu jabłkowego
- 1 łyżeczka cukru
- 1 łyżeczka majeranku
- sól i świeżo mielony pieprz
- do podania: śmietana 18%, koperek lub natka pietruszki
Przygotowanie krok po kroku
- Wywar. Żeberka zalać zimną wodą, powoli doprowadzić do wrzenia i zebrać szumowiny. Dodać opaloną cebulę, marchewkę, pietruszkę, seler, liście laurowe, ziele angielskie i pieprz. Gotować pod częściowo przykryciem około 60 minut na małym ogniu. Wywar ma tylko delikatnie drżeć, a nie wrzeć.
- Buraki. W tym czasie obrać je i zetrzeć na tarce o grubych oczkach. Skropić połową soku z cytryny i wymieszać. Kwas od razu utrwala kolor i buraki nie zbrązowieją.
- Wyjęcie dodatków. Z gotowego wywaru wyłowić żeberka, cebulę, liście laurowe i warzywa korzenne. Marchewkę można pokroić w półplasterki i wrzucić z powrotem, a resztę warzyw wyrzucić. Mięso obrać z kości i pokroić w kawałki.
- Ziemniaki. Obrać je, pokroić w kostkę o boku ok. 1,5 cm i wrzucić do wywaru. Gotować 10 minut.
- Dodanie buraków. Do wywaru z ziemniakami wsypać starte buraki. Gotować 15–20 minut na małym ogniu, aż ziemniaki będą miękkie, a buraki jeszcze lekko jędrne.
- Doprawienie. Dodać mięso, przeciśnięty przez praskę czosnek, majeranek, cukier i resztę soku z cytryny. Posolić i popieprzyć. Zdjąć z ognia i przykryć na 15 minut, żeby smaki się połączyły.
Przed podaniem warto spróbować i dopasować smak. Jeśli zupa jest za płaska, pomaga szczypta soli i odrobina kwasu. Gdy kwaśność wychodzi zbyt ostro, wystarczy pół łyżeczki cukru.
Buraki gotowane za długo w mocno wrzącej zupie tracą kolor i robią się brunatne. Dlatego trafiają do garnka na końcu, a ogień pod nimi powinien być minimalny.
Wartości odżywcze
Porcja (ok. 500 ml) wersji z żeberkami to orientacyjnie 250–290 kcal, około 14 g białka, 28 g węglowodanów i 10 g tłuszczu. Wersja wegetariańska schodzi do 150–180 kcal, bo tłuszcz z mięsa praktycznie znika z bilansu. Burak dostarcza błonnika, potasu i kwasu foliowego, a ziemniaki dokładają witaminę C, która przy krótkim gotowaniu częściowo się zachowuje.
Dlaczego barszcz traci kolor i jak tego uniknąć
Najczęstszy problem to blady, brązowawy barszcz. Barwnik buraków (betanina) jest wrażliwy na wysoką temperaturę i środowisko obojętne lub zasadowe. Stąd trzy zasady: kwas dodawany razem z burakami, krótkie gotowanie i brak intensywnego wrzenia. Pomaga też unikanie twardej, bardzo wapiennej wody. Jeśli kranówka jest taka, lepiej użyć przegotowanej lub filtrowanej.
Drugi błąd to ziemniaki wrzucone na początku razem z warzywami. Rozgotowują się wtedy, mącą wywar i zmieniają barszcz w rzadkie puree. Ziemniaki dodane na 25–30 minut przed końcem zachowują kształt i nie zabierają zupie klarowności.
Trzeci błąd to przesolenie na starcie. Zupa ma sporo kwasu i cukru, więc sól najlepiej dodawać na samym końcu, gdy smak jest już ustabilizowany.
Warianty barszczu czerwonego z ziemniakami
Wersja wegetariańska i wegańska
W wersji bez mięsa wywar gotuje się krócej, około 40 minut, bo warzywa oddają smak szybciej niż kości. Dobrze dodać suszone grzyby (kilka sztuk, wcześniej opłukanych) i odrobinę więcej selera. Dają głębię, której brakuje bez mięsa.
Dodatkowo warto wrzucić łyżkę oleju lub masła klarowanego na końcu. Tłuszcz zaokrągla smak i sprawia, że zupa nie wydaje się cienka. W wersji wegańskiej śmietanę zastępuje jogurt sojowy lub kokosowy.
Wegetariański barszcz dobrze znosi też dodatek białej fasoli z puszki. Wystarczy odsączyć ją, opłukać i wsypać na ostatnie 5 minut. Zupa staje się wtedy jeszcze sycąca.
Barszcz na zakwasie buraczanym
Zamiast cytryny można użyć 200–250 ml zakwasu z kiszonych buraków. Daje bardziej złożony, fermentowany smak, bliższy wiejskiemu barszczowi. Zakwas dodaje się dopiero po zdjęciu garnka z ognia, żeby nie tracić dobroczynnych bakterii i nie przygotować zupy o ostrym, jednowymiarowym smaku.
Przy takiej wersji cukier często jest zbędny, bo kwaśność jest łagodniejsza i bardziej okrągła. Zakwas dodawany stopniowo, po 50 ml, pozwala dobrać poziom kwaśności do własnych upodobań.
Podawanie, przechowywanie i odgrzewanie
Barszcz podaje się gorący, z łyżką śmietany, posypany koperkiem lub natką pietruszki. Dobrze pasuje do niego jajko na twardo, pokrojone na połówki, albo kromka razowego chleba na zakwasie. Do wersji z mięsem śmietana nie jest konieczna, ale lekko łagodzi kwasowość.
Zupa jest lepsza drugiego dnia, gdy smaki się przegryzą. W lodówce wytrzymuje do 4 dni w szczelnym pojemniku. Zamrażanie jest możliwe, ale ziemniaki po rozmrożeniu robią się lekko mączyste. Jeśli planowane jest mrożenie, lepiej zamrozić sam wywar z burakami i ugotować świeże ziemniaki po rozmrożeniu.
Odgrzewać należy na małym ogniu, bez doprowadzania do gwałtownego wrzenia. Po odgrzaniu można dodać świeży sok z cytryny, bo kwasowość z czasem lekko słabnie, a barwa wraca do pełnej intensywności.
