Zaskakuje tu przede wszystkim to, że z kilku najtańszych składników wychodzi danie jak z dobrej restauracji. Do tego robi się praktycznie samo, bo większość czasu to chłodzenie w lodówce, najlepiej przez całą noc. Aktywnej pracy jest około 30 minut, jeśli warzywa gotują się równolegle. Warstwy z majonezem miękną, śledź oddaje smak ziemniakom i jajkom, a burak na wierzchu tworzy tę charakterystyczną różowo-fioletową pierzynkę.
Składniki na śledzie pod pierzynką
Porcja na naczynie o wymiarach ok. 22×28 cm, czyli 8–10 kawałków. Najlepiej sprawdzają się filety matjas, bo są łagodne i miękkie. Śledzie solone też się nadają, ale trzeba je wcześniej namoczyć.
- 400–500 g filetów śledziowych (matjas lub solone, namoczone)
- 2 duże cebule białe lub 3 średnie
- 3 średnie ziemniaki (ok. 400 g), np. odmiany sałatkowe
- 3 marchewki (ok. 250 g)
- 4 jajka
- 3 średnie buraki (ok. 400 g) albo 2 opakowania buraków gotowanych próżniowo
- 250–300 g majonezu (np. kieleckiego)
- sól, świeżo mielony pieprz
- 1 łyżeczka octu lub soku z cytryny do cebuli
- pęczek koperku lub szczypiorku do posypania
Przygotowanie śledzi pod pierzynką
- Śledzie. Filety solone zalać zimną wodą lub mlekiem na 3–4 godziny, wodę wymienić raz lub dwa razy. Matjasy z oleju wystarczy osączyć na papierowym ręczniku. Wszystkie pokroić w kostkę o boku ok. 1–1,5 cm i usunąć widoczne ości.
- Warzywa. Ziemniaki i marchewkę ugotować razem, w mundurkach, przez 20–25 minut od momentu wrzenia. Marchewka często jest szybsza, więc po 20 minutach warto ją sprawdzić widelcem. W drugim garnku, osobno, ugotować jajka na twardo (10 minut). Buraki gotują się osobno, bo farbują wszystko dookoła. Zajmuje to 45–60 minut, dlatego dla oszczędności czasu lepiej kupić te z opakowania.
- Cebula. Pokroić w drobną kostkę, zalać wrzątkiem, odstawić na minutę i odcedzić. Odcisnąć w sicie, wymieszać z octem lub cytryną i szczyptą soli. Taka cebula nie jest gorzka ani ostra, a po kilku godzinach w sałatce robi się delikatna.
- Tarcie. Całkowicie ostudzone ziemniaki, marchewkę, jajka i buraki obrać i zetrzeć osobno na tarce o grubych oczkach. Każdą warstwę włożyć do osobnej miski. Buraki odcisnąć z nadmiaru soku, dosolić i dodać odrobinę pieprzu. Ziemniaki i marchewkę także delikatnie posolić.
- Dno. Naczynie wyłożyć kostką śledzia, równomiernie, bez dziur. Na to wsypać cebulę.
- Warstwy. Na cebulę wyłożyć ziemniaki i lekko docisnąć. Rozsmarować cienką warstwę majonezu (ok. 3–4 łyżki). Następnie marchewkę i znów majonez, potem jajka i majonez. Na koniec buraki, które można wyrównać grzbietem łyżki.
- Wierzch. Wierzch buraków można pokryć cienko majonezem albo zostawić samą burakową „pierzynkę” i posypać koperkiem. Przykryć folią lub pokrywką i wstawić do lodówki na minimum 4 godziny, a najlepiej na całą noc.
Majonez najłatwiej rozsmarować łyżką zanurzoną w ciepłej wodzie albo małą szpatułką, kładąc go najpierw kropkami na całej powierzchni. Warstwa ma być cienka, bo w całości całe danie robi się ciężkie i mdłe.
Typowe błędy przy układaniu warstw
Najczęstszy problem to wodnisty burak. Jeśli puści sok, ten spłynie w dół i zabarwi ziemniaki na różowo. Dlatego trzeba go dobrze odcisnąć między dłońmi, a nawet odsączyć na sitku przez 10 minut. Druga sprawa to temperatura. Ciepłe warzywa roztapiają majonez i warstwy zaczynają się mieszać, więc wszystko musi być całkiem zimne.
Warto też uważać z solą. Śledź solony i tak jest słony, więc ziemniaki doprawia się lekko, a przy matjasach można być odrobinę śmielszym. Za grube kawałki śledzia też nie wychodzą dobrze, bo przy krojeniu sałatki przesuwają się i rozwalają warstwy. Przy gotowych filetach w oleju trzeba je dobrze osączyć, żeby nie zrobiła się tłusta kałuża na dnie.
Dla bardziej wyrazistego smaku do warstwy ziemniaczanej można dodać szczyptę pieprzu ziołowego albo łyżeczkę musztardy wymieszaną z majonezem.
Wartości odżywcze
Przy podziale na 8 porcji jeden kawałek to w przybliżeniu 400 kcal, ok. 14 g białka, 30 g tłuszczu i 16 g węglowodanów. Największy udział w kaloriach ma majonez, dlatego warto go odmierzać, a nie dodawać „na oko”. Śledź dostarcza kwasów omega-3 i witaminy D, a buraki i marchew dorzucają błonnik i potas. To danie na specjalne okazje, ale można je nieco odchudzić.
Warianty śledzi pod pierzynką
Śledzie pod pierzynką z jabłkiem
Do warstwy z cebulą można dodać jedno kwaskowate jabłko, np. szarą renetę, startą na grubych oczkach i skropioną cytryną. Dodaje świeżości i równoważy tłusty majonez.
Jabłko układa się po cebuli, jeszcze przed ziemniakami. Przy dłuższym staniu delikatnie puszcza sok, więc lepiej wtedy odcisnąć je w dłoni. Wersja bywa też lepiej przyjmowana przez osoby, które nie przepadają za bardzo słonym smakiem.
Lżejsza wersja z jogurtem
Połowę majonezu można zastąpić gęstym jogurtem greckim lub śmietaną 18%. Całość miesza się z odrobiną soli, pieprzu i musztardy. Taki sos jest bardziej kwaskowy i lżejszy, a kalorii ubywa o około 80–100 na porcję.
Warstwy w tej wersji trochę mniej się sklejają, więc przed krojeniem dobrze dać sałatce więcej czasu w lodówce, najlepiej około 8 godzin.
Przechowywanie i podawanie
Gotowa sałatka wytrzymuje w lodówce pod folią do 3 dni, choć najlepsza jest drugiego dnia. Nie nadaje się do mrożenia, bo ziemniaki i jajka po rozmrożeniu robią się wodniste, a majonez się rozwarstwia.
Podawać dobrze schłodzoną, pokrojoną ostrym nożem zamoczonym w gorącej wodzie na kwadraty lub prostokąty. Wierzch posypać koperkiem albo szczypiorkiem. Najlepiej pasuje do niej kromka razowego lub żytniego chleba z masłem. Na stole świątecznym zwykle schodzi pierwsza, więc przy większej liczbie gości lepiej od razu przygotować podwójną porcję w dwóch naczyniach.
